ماجرا چیست؟

وقتی نفت از دل زمین بیرون می‌آید، گازی هم همراه آن جاری می‌شود. اسمش «گاز همراه نفت» است. در بسیاری از میادین کشور، به دلیل نبود زیرساخت جمع‌آوری، چاره‌ای جز سوزاندن این گاز در مشعل‌ها نیست. سال ۲۰۲۴، ایران ۲۲.۸ میلیارد متر مکعب از این گاز را آتش زده. این یعنی رکورددار تاریخ خودش – بدترین سال.

اهمیت قضیه کجاست؟

اولاً، ۹ میلیارد دلار ارزش آن گاز سوزانده‌شده است. همین پول می‌توانست چندین طرح پتروشیمی یا نیروگاه جدید را راه بیندازد.

دوماً، ایران الان دومین کشور دنیا در مشعل‌سوزی است. فقط روسیه از ما جلوتر است، آن هم با تولید نفتی سه برابر. یعنی روسیه سه برابر ما نفت می‌کشد، اما فقط ۲۴ درصد بیشتر گاز می‌سوزاند. حساب کنید: ما در سوزاندن گاز، «رکورددار نسبی» جهانیم.

سوماً، درست در همین روزهایی که برخی استان‌ها با افت فشار گاز و تعطیلی ادارات مواجه‌اند، این حجم از سرمایه ملی تبدیل به دی‌اکسید کربن و آلودگی می‌شود. یک پارادوکس تلخ: هم کمبود گاز داریم، هم غنی‌ترین منبع گازی را به آتش می‌کشیم.

چرا این عدد امروز مهم است؟

چون برای اولین بار، آمار نشان می‌دهد که ایران در هر ساعت، بیش از یک میلیون دلار گاز می‌سوزاند. این یعنی هر دقیقه ۱۷ هزار دلار، هر ثانیه ۲۹۰ دلار. می‌توانید تصور کنید؟ با این پول هر ثانیه، ظرف یک سال می‌شد چندین شهرک صنعتی را گازدار کرد.

روایت تلخ اما واقعی

یک کارگر فنی در یکی از تأسیسات نفتی جنوب روایت می‌کند: «هر شب که آسمان بالای مشعل نارنجی می‌شود، دلم می‌سوزد. می‌دانم این همان گازی است که زمستان برای گرمای خانه مردم کم می‌آوریم.»

کارشناسان می‌گویند راه حل موجود است: طرح‌های جمع‌آوری گازهای همراه که متأسفانه با تأمین مالی و تأخیرهای اجرایی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. اگر همین امروز تصمیم جدی گرفته شود، می‌شود این عدد شرم‌آور را پایین آورد.

حرف آخر

هر ساعت ۱.۰۴ میلیون دلار. هر روز ۲۵ میلیون دلار. هر سال ۹ میلیارد دلار. این فقط یک آمار نیست؛ روایت سی سال غفلت از سرمایه‌ای است که در مقابل چشم‌مان دود می‌شود و به آسمان می‌رود. سؤال این است: تا کی می‌خواهیم مشعل‌ها را خاموش نکنیم؟