برخی در داخل ایران معتقدند این رسانه‌ها وارد «فاز دوم روایت جنگ» شده‌اند؛ یعنی انتقال تمرکز از عملیات نظامی به فشار اقتصادی و فرسایش معیشت. اما فارغ از هر قضاوتی درباره نیت این گزارش‌ها، یک نکته را نمی‌توان نادیده گرفت:

بخش مهمی از آنچه در این گزارش‌ها نوشته می‌شود، یا بر پایه آمارها و اظهارات رسمی است، یا همان چیزهایی است که این روزها در حرف‌های روزمره مردم شنیده می‌شود؛ از نگرانی درباره قیمت‌ها گرفته تا ترس از بیکاری، کاهش قدرت خرید و آینده نامطمئن اقتصاد.

نشریه اقتصادی فورچون در گزارشی با عنوان «ایران شاید تحمل بیشتری برای درد اقتصادی داشته باشد، اما این درد طاقت‌فرساست» نوشته حتی مقام‌های رسمی ایران نیز حالا از جهش بیش از ۱۰۰ درصدی قیمت برخی کالاها در کمتر از چند روز سخن می‌گویند.

این نشریه به نقل از مقام‌های ایرانی گزارش داده که جنگ باعث از بین رفتن یا توقف فعالیت حدود یک میلیون شغل شده است؛ موضوعی که به‌ویژه پس از آسیب دیدن صنایع نفت، تولید و زیرساخت‌ها، بیشتر خود را نشان داده است.

فورچون همچنین به پدیده‌ای اشاره می‌کند که اقتصاددان‌ها آن را «خرج کردن از سر ناامیدی» می‌نامند؛ وضعیتی که مردم به‌جای پس‌انداز، ترجیح می‌دهند پول خود را سریع‌تر خرج کنند، چون نگران‌اند ارزش آن در آینده باز هم کاهش پیدا کند.

این رسانه به نقل از یک شهروند ایرانی نوشته که برخی مردم به این نتیجه رسیده‌اند که بسیاری از کالاها و حتی سبک زندگی گذشته دیگر دست‌یافتنی نیست؛ بنابراین ترجیح می‌دهند حداقل در لحظه حال، بخشی از درآمد خود را صرف تجربه‌های کوچک روزمره کنند؛ حتی اگر فقط یک وعده غذای بهتر باشد.

فایننشال تایمز نیز در گزارشی دیگر روایت کرده که قیمت برخی اقلام مصرفی تنها طی یک هفته جهش قابل توجهی داشته است. رویترز هم از افزایش نگرانی‌ها درباره اشتغال، هزینه تولید و فرسایش توان مالی خانوارها نوشته است.

الجزیره در گزارشی با عنوان «افزایش قیمت‌ها و ناپدید شدن شغل‌ها» تاکید کرده که ترکیبی از جنگ، اختلال در تجارت، محدودیت اینترنت، کاهش عرضه و نااطمینانی اقتصادی، فضای کسب‌وکار در ایران را وارد مرحله‌ای از تعلیق کرده است؛ فضایی که در آن بسیاری از شرکت‌ها نه کاملاً تعطیل شده‌اند و نه واقعاً در شرایط عادی فعالیت می‌کنند.

در بخشی از این گزارش آمده فروشندگان و خریداران در برخی بازارها حتی درباره قیمت‌گذاری روزانه نیز اطمینان ندارند و بعضی فروشندگان ترجیح می‌دهند فعلاً کالاهای خود را نفروشند؛ چون مطمئن نیستند بتوانند همان کالا را دوباره با همان قیمت تهیه کنند.

هم‌زمان برخی مقام‌های رسمی نیز از شرایط دشوار اقتصادی سخن گفته‌اند.

محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، اخیراً اعلام کرده قیمت برخی کالاها در کمتر از یک هفته بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافته است. همچنین برخی مقام‌های اقتصادی نسبت به فشار واردشده بر اشتغال و صنایع بزرگ هشدار داده‌اند.

در کنار این تحولات، کاهش ارزش ریال هم به یکی از محورهای اصلی گزارش‌های رسانه‌های خارجی تبدیل شده است؛ موضوعی که مستقیماً بر قدرت خرید، هزینه واردات و رفتار مصرفی مردم اثر گذاشته است.

شاید به همین دلیل باشد که اقتصاد، آرام‌آرام به یکی از مهم‌ترین میدان‌های پساجنگ تبدیل شده؛ میدانی که برخلاف درگیری نظامی، اثرات آن نه در تیترهای لحظه‌ای، بلکه در زندگی روزمره مردم دیده می‌شود؛ در خریدهای کوچک، در نگرانی برای شغل، و در تردید نسبت به آینده.