این عدد ۵۰ میلیارد یعنی چه؟

۵۰ میلیارد تومان یعنی یک آپارتمان ۲۰۰ متری در یک منطقه خوب شمال تهران. یعنی یک ویلا در شمال که شاید خیلی هم بزرگ نباشد. یعنی ملکی که شاید ۱۰ سال پیش ۲ میلیارد می‌ارزید و حالا به خاطر تورم جهشی، قیمتش ۲۵ برابر شده.

۵۰ میلیارد تومان یعنی ۱۱۱۱ برابر یارانه ۴۵ هزار تومانی. یعنی کسی که چنین خانه‌ای دارد، با یک‌دهم قیمت خانه‌اش می‌تواند به همه مردم یک محله یارانه بدهد.

چرا دهک‌بندی را کنار گذاشتند؟

اینجا نقطه جالب ماجراست. دلیلش را در یک جمله می‌شود خلاصه کرد: فقر آنقدر بالا آمده که به دهک‌های هشت و نه هم رسیده.

تعریف کنید:

دهک‌بندی یعنی مردم را از فقیرترین (دهک یک) تا ثروتمندترین (دهک ده) ردیف کنیم. قانون قبلی می‌گفت سه دهک اول یارانه می‌گیرند، بقیه نه. اما تورم چند سال اخیر آنقدر وحشیانه بوده که خیلی از کسانی که قبلاً دهک شش، هفت، هشت محسوب می‌شدند، الان قدرت خریدشان ریخته پایین.

آمارهای غیررسمی می‌گویند خط فقر در تهران برای یک خانواده چهار نفره به حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومان در ماه رسیده. یعنی یک خانواده دهک هشت اگر حقوق‌اش ماهی ۱۸ میلیون باشد، عملاً زیر خط فقر است. اما با منطق قدیم، او "ثروتمند" محسوب می‌شد و یارانه‌اش قطع می‌شد.

دولت با این روش جدید عملاً می‌گوید: «ما دیگر نمی‌توانیم با این اعداد و ارقام روی کاغذ قضاوت کنیم. فقط کسانی را حذف می‌کنیم که دارایی‌های عجیب و غریب دارند. بقیه را فعلاً رها می‌کنیم تا بعداً تصمیم بگیریم.»

چه خبر پشت پرده این ماشین ۵ میلیاردی و خانه ۵۰ میلیاردی؟

اینجا چند نکته جنجالی وجود دارد:

اول: خانه ۵۰ میلیاردی ممکن است تنها دارایی یک نفر باشد. فرض کنید کسی خانه‌ای ۶۰ میلیاردی از پدر به ارث برده، اما حقوق ماهیانه‌اش ۱۵ میلیون است. آیا او توانمند است؟ نه. اما با این قانون از یارانه حذف می‌شود.

دوم: ماشین ۵ میلیاردی هم همینطور. خیلی از راننده‌های تاکسی اینترنتی یا ماشین‌های سنگین، خودرویی دارند که به خاطر تورم قیمت‌اش بالا رفته، اما وسیله کارشان است. نه نماد تجمل.

سوم: این اعداد چقدر به‌روز می‌شوند؟ اگر قیمت خانه تا سال دیگر ۱۰۰ میلیارد شود، باز هم ملاک ۵۰ میلیارد می‌ماند؟

چهارم: بانک اطلاعاتی چقدر دقیق است؟ بعضی‌ها خانه‌شان را به نام فرزند کرده‌اند. بعضی ماشین لاکچری سوار می‌شوند اما به نام خودشان نیست. این افراد شناسایی می‌شوند؟

نکته ظریف ماجرا

دولت عملاً با این کار یک حرف مهم زده: «دیگر توان غربال کردن دقیق مردم را نداریم. فقط می‌توانیم کسانی را که مشخصاً پولدارند، از لیست خارج کنیم.»

این یعنی اعتراف به یک شکست؟ شاید. اما شاید هم واقع‌بینی است. واقع‌بینی درباره اینکه تورم چنان همه را به هم ریخته که مرز فقیر و غنی دیگر با دهک‌های آماری مشخص نمی‌شود.

اگر کسی از شما پرسید این خبر چیست، بگویید:

تا دیروز می‌گفتند اگر دهک یک تا سه هستی یارانه می‌گیری. از دی می‌گویند هرکس خانه‌اش بالای ۵۰ میلیارد یا ماشینش بالای ۵ میلیارد نباشد، یارانه می‌گیرد. فرقش این است که دیگر برچسب دهک را کنار گذاشته‌اند، چون تورم باعث شده خیلی از کسانی که قبلاً دهک بالا بودند، الان عملاً فقیر شده باشند. اما این روش هم مشکلات خودش را دارد: ممکن است کسی خانه گران داشته باشد اما پول نقد نداشته باشد، یا ماشین گران داشته باشد اما وسیله کارش باشد.