سه‌شنبه هفته پیش در یک سوپرمارکت معمولی جنوب تهران، خانمی نزدیک صندوق ایستاده بود و از کیفش سکه درمی‌آورد. خریدش شامل یک بسته ماست، نان، دو عدد خیار و یک شوینده ارزان بود. فاکتور را که نگاه کردم، ۱۸۳ هزار تومان شد. همان چند قلم، پارسال حدود ۹۰ هزار تومان تمام می‌شد. زیر لب گفت: «دیگه حتی نمی‌تونم اشتباهی یه چیزی بردارم».
این صحنه، تصویر ساده شده تورم ۷۳.۵ درصدی فروردین امسال است. عددی که مرکز آمار منتشر کرده، اما در کوچه و بازار یعنی فقط حق انتخاب برای «حداقل‌ها».

شکاف ۴۲۴ برابری

سیستم شاپرک یک حقیقت تلخ دیگر را نشان می‌دهد: میانگین ارزان‌ترین خریدهای فروشگاهی، فقط ۹ هزار تومان است. یعنی خرید یک نخ سیگار، یک آدامس، یا یک صابون کوچک. در مقابل، گران‌ترین خریدها ۴ میلیون تومان. فاصله این دو قشر به ۴۲۴ برابر رسیده. سال پیش ۳۶۴ برابر بود. معنی ساده‌اش: فقر عمیق‌تر شده و فاصله طبقاتی در همین یک فروشگاه، دارد اوج می‌گیرد.

تورم مواد غذایی؛ از ۱۰۰ هزار تا ۲۰۰ هزار

بازار خوراکی‌ها اما داستان جداست. قیمت خوراک و آشامیدنی میانگین ۱۰۰ درصد رشد کرده. قند، برنج، مرغ، روغن. کالایی که پارسال با ۱۰۰ هزار تومان خریداری می‌شد، الان ۲۰۰ هزار تومان است. نتیجه؟ خانواده‌ها تعداد خرید را کم می‌کنند، از کیفیت می‌زنند، یا سراغ ارزان‌ترین برندها می‌روند.

عدد عجیب خرید اینترنتی

جالب‌تر رفتار در فضای مجازی است. میانگین هر خرید اینترنتی ۲ میلیون و ۲۵ هزار تومان شده، اما رشد آن فقط ۲۹ درصد است. در حالی که تورم نقطه‌به‌نقطه ۷۳.۵ درصد است. این یعنی مردم دیگر آنلاین لپ‌تاپ و لوازم خانگی نمی‌خرند. رفته‌اند سراغ اجناس ارزان‌تر یا کلاً خرید حذف شده. سال گذشته رشد خرید اینترنتی ۴۹ درصد بود؛ امسال نصف شده. مردم از رفاه به «بقا» پناه برده‌اند.

یک محاسبه ساده

میانگین هر خرید فروشگاهی ۵۴۴ هزار تومان است، درحالی‌که سال گذشته ۳۱۸ هزار تومان بود. نگاه اول می‌گوید مردم گران‌تر می‌خرند. اما واقعیت: رشد ۷۱ درصدی مبلغ خرید از رشد ۷۳.۵ درصدی تورم عقب‌تر است. یعنی مردم پول بیشتری می‌دهند، ولی کالای کمتری می‌برند.

فاکتور بزرگ‌تر، سبد کوچک‌تر.

اینجا دیگر بحث سلیقه و رفاه نیست. بحث «چطور با همین پول، گشنگی را کش داد» است. تورم فقط قیمت‌ها را عوض نکرده. طرز فکر، فهرست خرید و حتی امید به فردا را هم تغییر داده است.