قیمت واقعی چقدر است؟

آخرین قیمت بورس شیکاگو (۲۰ فوریه ۲۰۲۶) می‌گوید هر تن گندم استاندارد ۲۱۰ دلار است. اگر کیفیت بالاتر (گندم سخت برای نان) بخواهیم، قیمت به ۲۵۰ تا ۲۷۰ دلار می‌رسد. با اضافه کردن کرایه کشتی و بیمه تا ایران (حدود ۵۰ دلار)، قیمت هر تن گندم با کیفیت خوب می‌شود حدود ۳۲۰ دلار.

حالا با دلار ۱۶۰ هزار تومانی:

قیمت هر کیلو گندم با کیفیت جهانی = ۵۱,۲۰۰ تومان

یعنی دولت همین الان دارد گندم داخلی را تقریباً با قیمت جهانی می‌خرد. اگر قیمت را به ۵۲ هزار تومان برسانیم، یعنی داریم گران‌تر از بازار جهانی می‌خریم.

یارانه پنهان را فراموش نکنیم

این مقایسه یک نکته مهم را جا می‌اندازد: کشاورز ایرانی با آب و برق یارانه‌ای تولید می‌کند. هزینه تمام‌شده تولید در ایران به دلیل این یارانه‌های پنهان، کمتر از چیزی است که در صورت‌حساب‌ها می‌آید. اگر قیمت آب و برق برای کشاورز مثل صادرکنندگان محاسبه شود، عدد ۵۲ هزار تومان خیلی هم بالا به نظر نمی‌رسد.

پس وقتی می‌گوییم "خرید با قیمت جهانی"، باید یادمان باشد که این خرید از جیب یارانه‌های پنهان آب و برق تغذیه می‌شود. این یعنی دولت دارد یک بار یارانه می‌دهد برای تولید، و یک بار یارانه می‌دهد برای خرید.

خودکفایی یک انتخاب است، اما هزینه‌اش را ببینیم

امنیت غذایی یک ضرورت استراتژیک است. اما خودکفایی قیمت دارد. گاهی این قیمت را مردم با نان گران‌تر می‌دهند، گاهی دولت با کسری بودجه، و گاهی هر دو.

انتخاب خودکفایی یک حق است، اما این حق باید با چشم‌باز انتخاب شود. اگر قرار است گندم داخلی را گران‌تر از بازار جهانی بخریم، حداقل باید بدانیم چقدر بیشتر می‌دهیم. اگر قرار است یارانه آب و برق را ادامه دهیم، باید بدانیم این یارانه در نهایت از جیب چه کسی می‌رود.

حرف آخر

خرید با قیمت جهانی، تولید با یارانه پنهان. این مدل خودکفایی، شفاف نیست. اگر شفاف نباشد، تبدیل می‌شود به یک چاه بی‌تهی که هر سال باید بیشتر در آن بریزیم. خودکفایی هوشمندانه یعنی بدانی چقدر خرج می‌کنی، برای چه کسی، و با چه پولی.